Lingvističke aktuelnosti

Upisano u kategoriju: Prikazi, Broj 2

 

Bogoљub Stankovi}: LEKSIKOGRAFSKI OGLEDI. Slavisti~ko dru{tvo Srbije, Beograd, 1999, 154. str.

Kњiga Leksikografski ogledi dr Bogoљuba Stankovi}a, profesora ruskog jezika na Filolo{kom fakultetu u Beogradu, predstavљa zbornik uglavnom objavљivanih radova, ali aktuelizovanih i dopuњenih novim ~iњenicama. U pitaњu je 13 radova (ogleda), kojima umesto uvoda prethodi “osvrt na aktuelna pitaњa leksikografskog su~eљavaњa slovenskih jezika”, a iza kojih, umesto zakљu~ka, sledi :osvrt na perspektive leksikografskog su~eљavaњa slovenskih jezika”. Na kraju kњige date su biografija i hronolo{ki predstavљena bogata bibliografija B. Stankovi}a, koja svedo~i o dugogodi{њem nau~no-istra`iva~kom, profesorskom, leksikografskom i uredni~kom radu, zapo~etom 1968, a zavr{enom podacima iz 1999. god. Predmet razmatraњa u kњizi, odre|en kao “aktuelna pitaњa leksikografskog su~eљavaњa slovenskih jezika”, predstavљen je sa stanovi{ta primeњene a ne teorijske lingvistike, koje karakteri{e slede}i postupak: definisaњe problema, kratka analiza odabranih primera i predlozi za њihovo re{avaњe u (dvojezi~noj) leksikografiji.

U prvih pet radova kњige razmatrani su op{ti problemi dvojezi~nih re~nika (ruskog i jo{ nekog slovenskog jezika), i to sa stanovi{ta me|uslovenskog bilingvizma, konfrontacione analize i prou~avaњa slovenskih jezika, kao i sa stanovi{ta prou~avaњa sintagmi srpskog i ruskog jezika. U ovim radovima istaknuta je me|usobna zavisnost i stimulativan uticaj me|uslovenskog bilingvizma na izradu dvojezi~nih re~nika, a naro~ito priru~nih re~nika. B. Stankovi} je na izvesnom broju primera pokazao da se konfrontacionom analizom leksike srpskog i ruskog jezika mogu otkriti nacionalno-kulturalne i terminolo{ke osobenosti ovih dvaju bliskosrodnih jezika (pr. tipa narodni muzej, narodno pozori{tenarodnyj muzej, narodnyj muzej, perhlorna kiselinahlornaja kislota). Konfrontaciono prou~avaњe slovenskih jezika, kako se isti~e u kњizi, naro~ito je zna~ajno za izradu re~nika aktivnog tipa. њihova uloga u aktivnom ovladavaњu nematerњim jezikom i osposobљavaњu gra|eњa teksta na nematerњem jeziku, po autoru, naro~ito }e se ostvariti ako se za me|ujezi~ke ekvivalente umesto sinonima navode leksi~ko-sintaksi~ki i sintagmatski spojevi. Obrazac leksikografske obrade u re~niku aktivnog tipa dao je autor na primeru srpsko-ruskog re~ni~kog ~lanka gl. biti (jesam).

U slede}ih pet radova B. Stankovi} razmatra odre|ena pitaњa koja se javљaju pri izradi rusko-srpskih i srpsko-ruskih re~nika. To su problemi u vezi sa povratnim glagolima, terminima, veznicima i vezni~kim izrazima, stilskim informacijama i normom. U vezi sa povratnim glagolima istaknuto je da je, bez obzira na tradiciju jednojezi~ne (deskriptivne) srpske leksikografije, neophodno ne samo u dvojezi~nim re~nicima bilo kog usmereњa nego i u jednojezi~nim, predstaviti sve tipove realizacija glagolskih leksema sa zamenicom/partikulom se u srpskom i afiksom –sja u ruskom jeziku. Tako bi uz refleksivna, recipro~na i medijalna zna~eњa (koja se ina~e predstavљaju u srpskoj jednojezi~noj leksikografiji), bilo neophodno predstaviti i kvalifikativna, modalna, bezli~na i pasivna zna~eњa, jer se u svakom od њih javљaju diferencijalna obele`ja specifi~na za srpski, odnosno ruski jezik. Svi tipovi povratnih glagola ilustrovani su odabranim primerima iz srpskog i ruskog jezika, kao i primerima naj~e{}ih strukturnih razlika u realizovaњu istih zna~eњa u srpskom i ruskom jeziku. Obrada leksema ovog tipa u srpsko-ruskom re~niku pokazana je na primeru gl. jesti se.

U vezi sa upotrebom stilisti~kih informacija u jednojezi~nim i dvojezi~nim re~nicima autor isti~e nedoslednost u obele`avaњu stilske markiranosti, koja proisti~e iz vi{e razloga: zbog neizgra|enosti i neusagla{enosti kriterijuma za izdvajaњe, zbog razli~ite koncepcije re~nika, zbog nestabilnosti u ovoj kategoriji leksike i sl. Me|utim, kako isti~e B. Stankovi}, evidentna je ve}a doslednost i kriterijalnost u ruskim jednojezi~nim re~nicima nego u srpskim, {to po њemu proisti~e iz boљe prou~enosti funkcionalne stilistike u ruskoj lingvistici nego u srpskoj. Su~eљavaњe srpskog i ruskog jezika u sferi stilski markirane leksike, po autoru, zahteva preciznu i doslednu upotrebu stilskih kvalifikatora zbog razlika koje su naro~ito izra`ene u ovoj sferi. Ova doslednost najvi{e zavisi od toga kako je sprovedena u deskriptivnoj leksikografiji (koja je osnov i uslov uspe{ne izrade dvojezi~nih re~nika). Za konfrontiraњe srpskog i ruskog jezika, kako isti~e Stankovi}, u stilskoj leksi~koj sferi ruska deskriptivna leksikografija, i pored izvesne nedoslednosti, mo`e biti uzor srpskoj deskriptivnoj i dvojezi~noj leksikografiji.

U kњizi su razmatrani i neki problemi u vezi sa normom srpskog jezika i dvojezi~nim re~nicima (problemi izgovorne, tvorbene i akcenatske varijantnosti). B. Stankovi} pokazuje da mnogi vidovi varijantnosti nemaju mesta u dvojezi~nim re~nicima s obzirom na to da su ti re~nici antropocentri~no orijentisani, a ne lingvocentri~no kao deskriptivni re~nici. Pitaњe je slo`eno i zbog neure|enosti norme srpskog jezika u navedenim segmentima, pa bi se navo|eњem varijanata, od kojih mnoge ne pripadaju savremenom standardnom jeziku, po mi{љeњu autora Ogleda, samo bespotrebno optere}ivao dvojezi~ni re~nik.

Izbor termina za op{ti dvojezi~ni re~nik, kako isti~e Stankovi} u svojoj kњizi, postavљa dodatne probleme u odnosu na jednojezi~nu leksikografiju, zbog potrebe diferenciraњa homonimskih i paronimskih termina, kod kojih se razlike javљaju na strukturnom, semanti~kom i funkcionalnom planu. U kњizi su dati kriterijumi izbora termina za ovaj tip re~nika, koji su zasnovani na lingvisti~kim i nelingvisti~kim faktorima.

Pitaњe leksikografske obrade veznika je kompleksno i kad se radi o jednojezi~noj leksikografiji, a pogotovu se to pitaњe komplikuje u dvojezi~noj leksikografiji. Autor ukazuje na najva`nije probleme i propuste i predla`e na~in da se neki propusti otklone, i to kako kod srpsko-ruskih tako i kod rusko-srpskih re~nika. U osnovi problema su ne samo razlike na strukturnom, semanti~kom i funkcionalnom planu, nego i nedovoљna i nesistematska prou~enost veznika u svakom pojedina~nom jeziku, nere{enost pitaњa homonimije prostih veznika i drugih vrsta re~i (priloga, zamenica i partikula), nere{enost statusa vezni~kih izraza i vezni~ke funkcije drugih vrsta re~i, kao i pitaњa stilske neizdiferenciranosti upotrebe ovih frekventnih jezi~kih jedinica. Po autoru ove kњige, najva`nija pretpostavka za korektnu leksikografsku obradu razli~itih tipova leksike jeste logi~ki redosled postupaka: sistemsko istra`ivaњe u svakom od jezika, zatim konfrontativno prou~avaњe pojedinih leksi~kih sistema, pa tek onda leksikografska obrada.

Predstavљaњe funkcionalnih re~i u dvojezi~noj leksikografiji dato je i na primeru obrade predloga u op{tim i {kolskim re~nicima, ~emu su posve}ena dva ogleda iz kњige: Ruski i srpski predlozi u re~nicima i nastavi i Predlozi u budu}em srpsko-ruskom {kolskom re~niku. Oba rada su, kao i svi radovi u kњizi, prakti~no-aplikativnog a ne teorijskog karaktera, {to pove}ava prakti~nu vrednost ove kњige, koja se preporu~uje i kao priru~nik uputstava za leksikografske postupke u predstavљaњu pojedinih tipova leksike u dvojezi~noj leksikografiji. Iz domena predlo{ke problematike istaknuti su op{ti principi i konkretna uputstva, me|u kojima je najva`nije, da se zna~eњe i funkcija ove vrste re~i mora predstavљati na nivou predlo{ko-pade`ne konstrukcije, a ne samostalnog predloga, i to kako u jednojezi~noj tako i u dvojezi~noj leksikografiji. Ostali zahtevi i uputstva detaљno su predstavљeni na primeru re~ni~kog ~lanka predloga k rusko-srpskog op{teg re~nika i na primerima re~ni~kih ~lanaka primarnih predloga srpsko-ruskog {kolskog re~nika.

Kњiga Leksikografski ogledi prof. dr Bogoљuba Stankovi}a predstavљa zna~ajnu publikaciju za srbistiku i slavistiku, jer se u њoj mogu na}i odgovori ili predlozi za re{avaњe mnogih leksikografskih pitaњa, i to iz domena pre svega dvojezi~ne (prevodne) leksikografije, pa i iz domena deskriptivne leksikografije. Ovaj svojevrsni leksikografski priru~nik, redak u na{oj lingvisti~koj publicistici, ukazuje na uzajamnu povezanost i uslovљenost me|ujezi~kog su~eљavaњa i prevodne leksikografije. Svojim ogledima, vi{e prakti~no-aplikativnog nego teorijskog karaktera, kњiga predstavљa doprinos primeњenoj lingvistici: pre svega leksikografiji, metodici u~eњa (nematerњeg) jezika, prevodila{tvu. Me|utim, po uo~avaњu, definisaњu i na~inu re{avaњa pojedinih problema autor kњige B. Stankovi} predstavљa se ne samo kao dugogodi{њi istra`iva~ u ovoj oblasti nego i kao iskusan prakti~ar u leksikografiji i profesor u nastavi. To potvr|uje i њegova bibliografija u kojoj se osim nau~nih radova nalaze i rusko-srpski {kolski i op{ti re~nici, kao i ud`benici ruskog jezika. Kњiga Lingvisti~ki ogledi zauzima zna~ajno mesto, i to ne samo u ovom delu autorove bibliografije nego i leksikografskoj bibliografiji srbistike, srpske rusistike i slavistike.

Vrednost ove kњiga sastoji se u tome {to nazna~ena pitaњa i probleme razmatra na vi{e ravni: na op{telingvisti~koj ravni, sa stanovi{ta jezi~kog sistema svakog od razmatranih jezika (uglavnom srpskog i ruskog), sa stanovi{ta konfrontativnog i komparativnog izu~avaњa, sa stanovi{ta deskriptivne i dvojezi~ne leksikografije, pokazuju}i i ovim redosledom postupaka ispravno poimaњe logi~nog redosleda problema i њihovu me|usobnu uslovљenost. Ovakav pristup jezi~kim problemima svrstava ovu kњigu i њenog autora u red ruske leksikografsko-leksikolo{ke {kole, koja zajedno sa svojim utemeљiva~em V. V. Markovkinom (na koga se ~esto poziva autor Ogleda), na kraju ovog milenijuma potvr|uje svoje ispravno opredeљeњe za pozitivan lingvisti~ki pristup jezi~kim fenomenima. To je uspe{no integrisan lingvocentri~ni i antropocentri~ni pristup u kome se preko lingvisti~kih ~iњenica dolazi do ~ovekovih jezi~kih i drugih kognitivnih sposobnosti, i to tako {to se polazi od op{teg teorijskog plana, pa se preko re{avaњa pojedina~nih problema dolazi do konkretnih rezultata primeњivih u mnogim lingvisti~kim i nelingvisti~kim oblastima.

Stana Risti} (Beograd)

 

5612 komentara »

  1. wow gold…

    The wow gold can be extremely cute, nevertheless painted these people in the rain the moment and the proverb color leaked via on my own vibrant socks….

    Trackback by wow gold — July 21, 2014 @ 10:50 am

  2. Air Jordan Nike Shoes…

    Modified herringbone pattern for multidirectional traction….

    Trackback by Air Jordan Nike Shoes — September 15, 2014 @ 10:17 am

  3. Nike Jordan Uk…

    Solid rubber for durability on a variety of surfaces….

    Trackback by Nike Jordan Uk — September 16, 2014 @ 3:18 am

  4. www.falcon-promotions.co.uk/catalogues.html…

    The distinctive slumped form of a weeping birch tree (Betula pendula) quickly explains how the tree got its nickname. You will often….

    Trackback by www.falcon-promotions.co.uk/catalogues.html — September 17, 2014 @ 5:28 pm

  5. timberland chocorua 8…

    During the 1700s the trade girls often married particularly handsome, prosperous European traders or planters at the end of their reign. This practice was encouraged by Native leaders to promote peaceful relations with colonists. Many of these exceptio…

    Trackback by timberland chocorua 8 — September 18, 2014 @ 3:56 pm

  6. cheap michael kors iphone 5 cases…

    Add nuts and seeds. One half cup of chopped nuts such as almonds, pecans, or walnuts will boost the protein content of your zucchini along with giving it a nice flavor. I will also stir in about a teaspoon of flax seeds or raw sunflower seeds….

    Trackback by cheap michael kors iphone 5 cases — September 19, 2014 @ 4:17 am

  7. prada milano via montenapoleone…

    Il ya 脿 peine n’importe quel point d’avoir une colonne tous les jours si on ne peut pas dire…

    Trackback by prada milano via montenapoleone — September 20, 2014 @ 5:27 am

  8. ray ban aviator titanium…

    2013 Hollister Hollister Madrid Espa…

    Trackback by ray ban aviator titanium — September 21, 2014 @ 8:11 pm

  9. nike air jordan 4 bred restock…

    Maybe it because we live in Canada where for much of the year we are either in snow boots or rain boots, neither if which I could imagine even the rudest guest walking into the house with, so when the warmer weather comes it already an ingrained habit …

    Trackback by nike air jordan 4 bred restock — September 22, 2014 @ 5:42 pm

  10. ray ban wayfarer ii sunglasses…

    Reuters March 26, 2013…

    Trackback by ray ban wayfarer ii sunglasses — September 22, 2014 @ 8:44 pm

  11. authentic cheap jordan shoes…

    The next time I read a blog, I hope that it doesnt disappoint me as a lot as this one. I mean, I know it was my option to read, but I truly thought youd have something intriguing to say. All I hear is usually a bunch of whining about some thing that yo…

    Trackback by authentic cheap jordan shoes — September 22, 2014 @ 8:58 pm

  12. air jordan 7 original…

    Polizei, ihn zu beschriften ‘zuf盲lliges Ereignis "…

    Trackback by air jordan 7 original — September 24, 2014 @ 3:41 am

  13. abercrombie hollister france vetements…

    Tra i marchi di proprietà di Luxottica ci sono Ray Ban, Oakley, Vogue, Persol, Oliver Peoples, Arnette e Revo, mentre i marchi in licenza includono Bulgari, Chanel, Dolce Gabbana, Prada, Salvatore Ferragamo, Versace….

    Trackback by abercrombie hollister france vetements — September 25, 2014 @ 4:29 am

  14. michael kors purse coupons…

    More news at Christian Louboutin shoes Blog!We have ChristianPopular American singer Fergie and her husband Josh Duhamel arrived forChristian Louboutin SO Kate Pigalle 120 Rouge Noir Heels 37 5 4 5…

    Trackback by michael kors purse coupons — September 25, 2014 @ 6:51 am

  15. quick instant payday loan…

    Lingvističke aktuelnosti » B. Stanković: Leksikografski ogledi (S. Ristić)…

    Trackback by quick instant payday loan — September 27, 2014 @ 3:21 pm

  16. michael kors iphone 4 wallet uk…

    Une silhouette longiligne. Jamais de jean, beaucoup de petites robes noires et, toujours, des stilettos à donner le vertige. 28 ans, lodie Frégé a trouvé son style : femme fatale, version Cinéma Scope. La mode, c’est mettre en valeur une des fa…

    Trackback by michael kors iphone 4 wallet uk — September 29, 2014 @ 12:59 am

  17. waterproof iphone case…

    Lingvističke aktuelnosti » B. Stanković: Leksikografski ogledi (S. Ristić)…

    Trackback by waterproof iphone case — September 29, 2014 @ 7:14 am

  18. air jordan shoes…

    Chaque année, Naf Naf lance dans sa collection une robe en tulle, une Robe Enchanteresse. Tour à tour rose pâle, noire, blanche, grise ou corail, ces robes féériques me font rêver….

    Trackback by air jordan shoes — September 29, 2014 @ 9:51 pm

  19. prada milano review perfume…

    Tanwar said he opposed the decision to extend the lease. “I opposed it in the meeting and instead suggested that the lease be extended for maximum two months, within which the bid can be made,” he said.The Importance of Blog Comments…

    Trackback by prada milano review perfume — October 2, 2014 @ 9:47 am

  20. online dating sites…

    Lingvističke aktuelnosti » B. Stanković: Leksikografski ogledi (S. Ristić)…

    Trackback by online dating sites — October 2, 2014 @ 10:37 pm

  21. pudota painoa konjakilla…

    Lingvističke aktuelnosti » B. Stanković: Leksikografski ogledi (S. Ristić)…

    Trackback by pudota painoa konjakilla — October 3, 2014 @ 1:07 am

  22. take online surveys…

    Lingvističke aktuelnosti » B. Stanković: Leksikografski ogledi (S. Ristić)…

    Trackback by take online surveys — October 3, 2014 @ 2:22 am

  23. clash of clan hacks https://fr-fr.facebook.com/clashofclanshackk/…

    Lingvističke aktuelnosti » B. Stanković: Leksikografski ogledi (S. Ristić)…

    Trackback by clash of clan hacks https://fr-fr.facebook.com/clashofclanshackk/ — October 3, 2014 @ 9:39 am

  24. iOffer…

    Lingvističke aktuelnosti » B. Stanković: Leksikografski ogledi (S. Ristić)…

    Trackback by iOffer — October 3, 2014 @ 10:28 pm


  25. Fatal error: Allowed memory size of 16777216 bytes exhausted (tried to allocate 607 bytes) in /var/www/aktuelnosti/wp-includes/formatting.php on line 447