Lingvističke aktuelnosti

Upisano u kategoriju: Časopisi, Broj 6

 

SUVREMENA LINGVISTIKA 47-48. ZLFF, Zagreb, 1999.

                Sa izvesnim kašnjenjem pojavio se dvobroj poznatog hrvatskog lingvističkog časopisa u izdanju Zavoda za lingvistiku Filozofskog fakulteta u Zagrebu. Ovaj broj donosi sedam naučnih radova, jedan pregledni i stručni članak, četiri prikaza, dve hronike i nekoliko obaveštenja.

                U radu Milice Bukarice pod nazivom Rod imenica koje znače profesiju u ruskom i hrvatskom jeziku poredi se kategorija roda kod imenica za živo u ruskom i hrvatskom jeziku. Autorka je pri stavu da se imenovanje žene po profesiji u hrvatskom jeziku može postići kako oblikom u muškom rodu, tako i imenovanjem u ženskom rodu. M. Bukarica ističe da u poslednje vreme sistematsko nametanje ovog drugog rešenja nema lingvističkog opravdanja. I jedan i drugi način izražavanja ženskog roda kod imenica koje znače profesiju neće „dokinuti predrasude o ženi. Promjenom oblika naziva ona neće postati ravnopravnija i poštovanija. To će se dogoditi tek ako se njen položaj izjednači s položajem muškarca, ako spolovi budu podjednako zastupljeni u svim prestižnim i neprestižnim funkcijama”. Funkcionalna polivalentnost je jedna od bitnih lingvističkih odlika standardnog jezika pa samim tim i razlog za čuvanje oba načina izražavanja razlike po polu.

                Dragica Bukovčan i Milica Gacić govore o Osobenosti registra njemačkoga jezika kriminologije nasilničkoga kriminaliteta na leksičkoj, morfološkoj i sintaktičkoj razini na materijalu koji čine 21.784 „riječi pojavnice” i 6.042 „riječi različnice”. Cilj članka je da se ukaže na najvažnije osobenosti registra pomoću koga se usvaja jezik struke.

                U radu Značenje aksiološkoga dinamizma u metaforama koje se temelje na slikovnim shemama Zjena Čulić analizira odnos „izmedju konvencionalnih metaforičkih izraza i inovativnih strukturalnih metafora koje se temelje na slikovnim shemama iz korpusa romana H. Džejmsa”.

                Nada Ivanetić i Ute Karlavaris-Bremer izlažu o Onimijskim frazemima i konceptualizaciji svijetova. Cilj ovoga rada je da se „usporedbom frazema s onimijskim komponentama u hrvatskom i njemačkom pokaže na koji se način percepcija o sebi i drugima odražava u frazeološkom inventaru dvaju jezika”. Onimije u frazemama mogu biti imenice ili pridevi kojima se označavaju planete, kontinenti, države, zemlje i pokrajine, naselja, stanovnici pokrajina i naselja, narodi, reke, brda i planine. Zanimljivo je da frazeme poput to je za mene kineski, zatim engleska/francuska bolest postoje i u nemačkom (das ist Chinesisch für mich; englische/französische Krankheit). Ima frazema koje se u hrvatskom i nemačkom razlikuju po stilskoj pripadnosti (hr. piti kao Rus prema nem. saufen ein Russe), a takodje i one za koje u drugom jeziku postoji ili frazema sa neonimijskim ekvivalentom (nem. fluchen wie ein Russe prema hr. psovati kao kočijaš) ili samo leksema odnosno parafraza (npr. nem. englisch einkaufen prema hr. krasti).

                Primjena lingvistike u stvaranju umjetnih bibliotečnih jezika za označivanje sadržaja knjiga je tema pokojne Mire Mikačić, dok Mateuš Milan Stanojević piše o Konceptualnoj metafori ‘Ljubav je rat’ u kolokacijama leksema „ljubav”. M. M. Stanojević u svom radu zaključuje da je u hrvatskom jeziku „moguće postulirati postojanje konceptualne metafore Ljubav je rat u kolokacijama leksema ‘ljubav’”.

                Anuška Štambuk se bavi Imeničkom sufiksalnom tvorbom u elektroničkom nazivlju i to na bazi Englesko-hrvatskog i hrvatsko-engleskog elektrotehničkog rečnika. Analiza je pokazala da postoje sufiksalni imenički obrasci karakteristični za elektrotehničku struku. Semantička analiza karakteristika sufiksa ukazuje na postojanje jednog tvorbenog značenja sufiksa u okviru opšteg jezika, a drugog u okviru jezika struke.

                O Unifikacijskoj gramatici kao okviru za leksičko-funkcionalnu gramatiku govori pregledni članak Sanje Seljan. Prema autoru „unifikacijske gramatike objedinjuju znanja iz lingvistike, informatike, logike i matematike, koristeći operaciju unifikacije kao osnovni princip udruživanja i unošenja kontekstualnih elemenata”. Leksičko-funkcionalna gramatika opisuje jezičke pojave preko gramatičkih funkcija prikazanih u leksikonu objedinjujući eksplicitne prikaze na morfološkoj, leksičkoj, sintaksičkoj i semantičkoj ravni.

                Mario Brdar donosi osvrt na publikaciju The Crosslinguistic Study of Language Acquisition. Volume 5, a zajedno sa Ritom Brdar prikazuje monografiju I. Gawltzek-Maiwald pod nazivom Der monolinguale und bilinguale Erwerb von Infinitivkonstruktionen. Rita Brdar piše o delu O. Jakela pod nazivom Metaphern in abstrakten Diskurs-Domänen. Željka Fink prikazuje i ocenjuje monografiju Rusizmi u srpskom jeziku Jovana Ajdukovića (pun naslov glasi: „Rusizmi u srpskohrvatskim rečnicima. Principi adaptacije. Rečnik”). Autorka ukazuje na niz inovacija koje pisac monografije unosi u savremenu kontaktnu lingvistiku: povećava broj tipova transfonemizacije; uvodi pojmove „transderivacija” i „transmorfologizacija”, proširuje broj semantičkih  promena; unosi stilističku komponentu u proučavanju rusizama. 

                U okviru rubrike „Hronika” prikazan je rad Zagrebačkog lingvističkog kruga u akademskoj 1998/99. godini, zatim dat je izveštaj sa Međunarodne naučne konferencije o slovačko-hrvatskim jezičkim i književnim kontaktima.

                Rubrika „Obznane” donosi nekoliko prikaza različitih naučnih publikacija, knjiga, čitanki, udžbenika i disertacija. 

               

Jovan Ajduković (Beograd)

 

 

 

Bez komentara »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.

Napravljeno pomoćuWordPressa