Lingvističke aktuelnosti

Upisano u kategoriju: Knjige, monografije, Broj 8-9

 

Radoje Simić: OPŠTA LINGVISTIKA. Naučno društvo za negovanje i proučavanje srpskog jezika, Beograd, 2001,

180 str.

Knjiga Opšta lingvistika Radoja Simića rezultat je dugogodišnjeg istraživanja same suštine jezika.

                Sadržaj knjige podeljen je u sedam poglavlja: „Znak” (13–20), „Vrste znakova” (20–34), „Sistem i struktura” (34–48), „Funkcija” (48–68), „Komunikacija” (68–95), „Gramatika” (95–145), „Značenje” (145178).

                Polazeći od Sosirove teorije znaka kao nezaobilazne potke svojih istraživanja, autor smatra da je znakovna funkcija opšta mogućnost egzistencije svih materijalnih i duhovnih entiteta. Imanentnost veze oznake sa označenim smatra osnovom za identifikaciju lingvističkog znaka.

                U poglavlju „Vrste znakova” autor iznosi Pirsovu trihotomiju podele znakova na ikoničke, indeksičke i simboličke. Polazeći od radova A. Belića, F. de Sosira i A. Johanesona, ali i sopstvenih istraživanja, R. Simić poredi prirodu artikulisanih znakova u odnosu na mimetičke („veštačke”) znakove. Artikulisani jezički znaci imaju svoju značenjsku određenost i informativnost, koju crpe iz sistema u kojem kao simboli jedino i postoje i u diskursu ispoljavaju svoju vrednost.

                Iznoseći opšte napomene o znakovnim sistemima, paradigmatskom i sintagmatskom grupisanju znakova, autoru su, čini se, posebno važni unutrašnji mehanizmi koji vladaju u sistemu. U zaključku poglavlja „Sistem i struktura” R. Simić definiše jezički sistem kao skup apstraktnih pravila koji vladaju globalnom strukturom sistema, a njegovi članovi, zankovne jedinice, u potpunosti su potčinjeni celini sistema.

                Među brojnim lingvistima koji su se bavili funkcionalnošću jezika, i stranim i našim, autor posebno ističe istraživanja L. Hjelmsleva, A. Martinea i A. Belića. U poglavlju „Funkcije” Simić se bavi odnosom jezika i kulture, jezika i logike, unutrašnjom formom jezika, sistemom kao generatorom unutrašnje forme. Poznatu Jakobsonovu podelu jezičkih funkcija (referencijalna, emotivna, konativna, fatička, metajezička i poetska) Radoje Simić smatra nekonzistentnom i nepotpunom jer su klasifikacijski kriteriji delom neuporedivi i protivrečni. Rasprava bi se, po Simićevom mišljenju, mogla voditi o tome kako i na koji način funkcionišu praktični oblici što nastaju na jezičkoj osnovici.

                U poglavlju „Komunikacija” autor govori o jezičkoj proizvodnji, jezičkoj komunikaciji, materijalnom nivou jezičke proizvodnje i recepcije, iskaznim strukturama, upotrebi jezičkih sredstava u komunikaciji i lingvističkoj kompetenciji.

                Simić govori o jedinicama artikulacije, njihovim vrstama i tipovima artikulacije. U ovom odeljku se ističe da valja celovitije sagledati odnos artikulacije i jezičke komunikacije, kao i pitanje zavisnosti iskaza od okolnosti u kojima se javlja kao jezička jedinica. Autor dovodi u vezu predmetnu i lingvističku kompetenciju smatrajući da predmetna kompetencija govornika jeste spona između reči i stvari, pomoću koje reč dobija svoje značenje, a predmet svoju lingvističku vrednost.

                U poglavlju „Gramatika” autor polazi od objašnjenja samog pojma gramatike, da bi dalje govorio o njenoj vezi sa jezikom, jezičkom kreativnošću i ljudskim mišljenjem. Dalje se ispituje posredna veza između sistema i govorne jedinice.

                U poslednjem poglavlju knjige, „Značenje”, autor se bavi pitanjima suštine značenja, njegovom sposobnošću projektovanja u simboličkim sistemima, te pitanjem dubinske strukture značenja.

 

Ivana Bojović  (Beograd)

Bez komentara »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.

Napravljeno pomoćuWordPressa