Lingvističke aktuelnosti

Upisano u kategoriju: Knjige, monografije, Broj 8-9

Ewa Gruszczyńska: LINGUISTIC IMAGES OF EMOTIONS IN TRANSLATION FROM POLISH INTO SWEDISH, Uppsala, 2001.

 

            Predmet knjige predstavljju tekstualne realizacije emocija u prevodu Sjenkejevičevih dela sa poljskog na švedski jezik. Istraživanje se odvija u domenu oblasti kontrastivne semantike i teorije prevođenja. Knjiga započinje kratkom prezentacijom pisca Henrika Sjenkejeviča, njegovog stvaralaštva, kao i podacima o prevođenju njegovih dela na strane jezike. Autor istraživanja u ovom delu objašnjava i svoj izbor Sjenkejevičevih tekstova koje je koristila u analizi.

Drugo poglavlje ima teoretski i metodološki karakter. S obzirom da cilj istraživanja predstavljaju „lingvističke slike emocija” u njihovoj realiziaciji kroz tekst izvor i tekst prevod, koncept emocija predstavlja centralni koncept. Zbog toga se ovo poglavlje bavi različitim tipovima kategorizacija emocija (podela emocija na pozitivne i negativne, teorija bazičnih emocija Pola Ekmana). Autor se u svom metodološkom prikazu najduže zaustavlja na „teoriji prirodnog semantičkog metajezika” Ane Vježbicke, koji će kasnije koristiti u praktičnoj analizi. Ovo poglavlje opisuje i različite strategije prevođenja (sintagmatska, semantička, pragmatička, gramatička strategija), kao i probleme transfera emocija u teorijama Najde, Kolera, Šenona, Bela, Jakobsona.

            Praktična analiza istraživanja se odvija u tri niova jedinica:

 

1) sintaktički nivo,

2) morfološki nivo,

3) leksički nivo.

 

U okviru prvog nivoa razmatra se pitanje prevođenja etičkog dativa i dativa namene. Drugi nivo se bavi prevođenjem ekspresivnih derivata (hipokoristika, augmentativnih formi, deminutiva) nastalih od ličnih imena i zajedničkih imenica. Treći nivo čini, po autorovom viđenju, i najznačajniji deo istraživanja jer se u njemu analiziraju leksičke jedinice koje predstavljaju različite emocije. Posebna pažnja autora je usmerena na poljske uzvike i njihove ekvivalente u švedskom jeziku, kao i na analizu semantičkog polja koncepta ‘straha’. Sve pomenute jedinice poljskog jezika su analizirane pomoću prirodnog semantičkog metajezika Ane Vježbicke, a zatim su razmatrani postojeći prevodi ovih jedinica na švedski jezik.

U zaključku knjige autor navodi rezultate svoje analize:

Prevod sa poljskog na švedski jezik uključuje značajne razlike u ekspresiji emocija. U većini slučajeva etički dativ nije bio preveden na švedski jezik. Manjim delom on je zamenjen predloško-padeškim konstrukcijama i uzvicima. Dativ namene nalazi svoje ekvivalente u švedskim posesivnim zamenicama. Derivati obrazovani od ličnih imena takođe nemaju svoje ekvivalente. Prevodioci su u svojim prevodima pozajmljivali pomenuta imena, međutim njihovo značenje švedski čitalac ne može da percepira jer takve mehanizme ne poseduje u sopstvenom jeziku. Što se tiče uzvika koji označavaju emociju, oni su u većini slučajeva bili prevedeni na švedski jezik, ali su po pravilu označavali jaču emociju nego u poljskom jeziku. Analiza semantičkog polja koncepta ’straha’ je, po rečima autora istraživanja, potvrdila teoriju Ane Vježbicke po kojoj se “jezici razlikuju veličinom i karakterom svog emocionalnog leksikona” i po kojoj “ne postoji izormorfizam između individualnih koncepata emocija različitih jezika” (Gruszczyńska 2001: 178). Nakon svoje analize autor u opštem zaključku ističe da njeno istraživanje predstavlja jedan od dokaza da je mehanizam za izražavanje emocija u svakom jeziku jedinstven.

 

Radoslava Trnavac (Beograd)

 

Bez komentara »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.

Napravljeno pomoćuWordPressa