Lingvističke aktuelnosti

Upisano u kategoriju: Časopisi, Broj: 12-13

 

PHILOLOGIA, NAUČNO-STRUČNI ČASOPIS ZA JEZIK, KNJIŽEVNOST I KULTURU, broj 2, maj 2004, godina II. Beograd, str. 184.

Drugi broj godišnjeg časopisa Philologia čini trideset priloga razvrstanih u devet rubrika: Emeritus, Nauka o jeziku, Metodika i didaktika, Nauka o književnosti, Kultura i društvo, Prikazi, Izveštaji, Prevodi i kritike prevoda i Bibliografija (izabrana bibliografija sekundarne literature o istraživanju naučne fantastike, za period od 1992–2002) i Registar autora. Rubrika Emeritus predstavlja naučni rad prof. dr Ranka Bugarskog. Glavni i odgovorni urednik časopisa Philologia je mr Biljana Čubrović, asistent za engleski jezik. Recenzenti i saradnici broja dolaze iz Novog Sada, Kragujevca, Novog Pazara i Beograda. Ovde će se ukazati samo na neke od radova iz lingvistike i metodike nastave stranih jezika.

Prilog Ranka Bugarskog „Engleski kao dodatni jezik“ (7–13) naknadno je napisan prema beleškama za autorova predavanja na dva stručna skupa predavača engleskog jezika tokom 2003. Analizirane su aktuelna sociolingvistička i sociopsihološka pozicija engleskog jezika i promene u identitetu engleskog kao stranog jezika: kada je u pitanju engleski jezik nema istinske ravnopravnosti sa drugim stranim jezicima, jer engleski predstavlja kategoriju za sebe, engleski je jedini globalni jezik današnjice, pa mu tradicionalna etiketa stranog jezika u mnogim kontekstima sve manje pristaje. Ovo stanje ilustruju primeri iz brojnih evropskih država u kojima engleski jezik nema službeni status, ali se koristi u internacionalne svrhe u privredi, trgovini, obrazovanju, nauci i sl. Engleski jezik je stekao poluzvanični status kao svojevrsna lingua franca današnje multilingvalne Evrope. Kod mladih ljudi u svetu engleski je postao deo identiteta – uz kompjuter znanje engleskog jezika postalo je neophodna komponenta obrazovanja. Profesor Bugarski predlaže sintagmu engleski kao dodatni jezik i zalaže se za modifikovanje i obogaćivanje nastave engleskog jezika u sredinama u kojima engleski nije ni maternji, ni zvanični drugi jezik.

Ove stavove profesora Ranka Bugarskog logično sledi razmatranje Olivere Durbabe: „Rano učenje stranih jezika i jezička diversifikacija kao elementi (školske) jezičke politike“ (51–57) a povodom odluke Ministarstva prosvete i sporta Srbije o uvođenju stranog jezika kao predmeta od prvog razreda osnovne škole. O. Durbaba se zalaže za uključivanje šire naučne i stručne javnosti u raspravu o ovom koraku i za poštovanje principa višejezičnosti, odnosno principa polilingvizma podsticanjem na učenje više stranih jezika ograničavanjem isključive ili dominantne uloge engleskog jezika u međunarodnoj komunikaciji. Višejezičnost se ne može ostvariti ako se ne obezbedi učenje najmanje dva strana jezika u osnovnoj školi. Najvažniji svetski zaključci po ovom pitanju su: rani početak učenja stranih jezika ne donosi automatski korist ukoliko nije praćen kvalitetom nastave i ukupnim nastavnim fondom. Efekat ranog učenja stranog jezika gubi se u potpunosti ako se ne obezbedi kontinuitet u nastavku školovanja. Bitan je i pozitivan odnos roditelja, profil predavača stranog jezika na ranom uzrastu. Prihvatajući sve iznete komentare O. Durbabe može se napomenuti da je naknadna promena u vidu fakultativnog statusa stranog jezika nije anulirala već ponovo pokrenula isti problem koji stoji pred metodičarima nastave stranog jezika.

Sociolingvističko istraživanje Borka Kovačevića „Stavovi prema varijetetima srpskog jezika“ (33–38) bavi se „narodnom lingvistikom“, kod nas prilično zanemarenom disciplinom. Na uzorku od 88 studenata Beogradskog univerziteta pokazalo se da većina ispitanika više vrednuje književni jezik od zavičajnog govora, mada se većina zalaže i za paralelnu upotrebu svog zavičajnog govora, zavisno od situacije. Fakultet i godina studija ispitanika nisu uticali na odgovore, pa Kovačević zaključuje da su studenti, već na početku studija, formirali svoje stavove prema fenomenu jezika.

Pregledni rad Tanje Samardžić „Osnovne teorijsko-metodološke karakteristike korpusne lingvistike“ (15–18) predstavlja ideje iz projekta Cobuild, koji je 1980. započet na Univerzitetu u Birmingamu: u centru interesovanja je tekst kao realizovan jezik, kao ono što se realno događa u jeziku. Savremeni memorijski kapaciteti kompjutera omogućavaju sladištenje velikih količina tekstova (korpusi) i njihovu obradu, dalje automatska ekscerpcija, podaci su autentični, odabrani metodom slučajnog uzorka, a ne prema unapred postavljenim lingvističkim kriterijumima, brojni su, sistematski organizovani i nestrukturirani prema bilo kojoj od postojećih teorija. Korpusna lingvistika omogućava određrene novine u jezičkoj analizi: tako se uopštavanja i kategorizacije rade u okviru kontinualnih skala, ističe se značaj konteksta, jezička jedinica se tretira kao dinamična kategorija zavisna od konkretnih tekstualnih realizacija.

Branislav Ivanović u radu „Neki frazeografski aspekti nemačkih biblijskih frazeologizama“ (19–24) deli frazeologizme prema kriterijumu kompleksnosti njihovog značenja na ortonimijske (sa jednostavnom eksplikacijom značenja) i kompleksne (frazeologizmi koji iskazuju kompleksne koncepte, pri čemu su koncepti i frazeologizmi izmorfni, mnogo su ređi nizovi sinonima, jer je broj sinonima obrnuto srazmeran sa kompleksnošću koncepta). Kompleksni frazeologizmi su mnogo ređe stilski markirani. Posebnu grupu predstvaljaju aluzivni frazeologizmi (koji potiču iz književnih dela ili Biblije, ili su vezani za opštepoznate istorijske događaje). Rad kolege Ivanovića na materijalu aluzivnih (biblijskih) frazeologizama pokazuje principe semantizacije u opštim rečnicima nemačkog jezika.

            Philologia sadrži mahom radove istraživača sa katedara za germanske jezike i književnosti, treba ovom prilikom bar pomenuti opsežno istraživanje Zorice Mančić: „O nekim značenjskim razlikama između lokativnih predloga i i på u švedskom jeziku sa odabirom i upotrebom lokativnih predloga“ (25–32) i rad Biljane Čubrović „Kuda ide RP?“ (39–44), gde je skraćenica RP Recieved Pronunciation, odnosno opšteprihvaćeni izgovor, standardni britanski izgovor; u ovom germanističkom okviru je i kulturološki rad o „švapskoj“ i multietničkoj Inđiji Miodraga Vukčevića „Iz kulturnog šarenila Vojvodine, primer Inđije“ (103–108).

Philologia donosi i brojne, vrlo informativne prikaze značajnih lingvističkih studija: Nenad Tomović „Prikaz jednog rečnika, osveženje u domaćoj leksikografiji“ (Osnovni englesko-srpski i srpsko-engleski rečnik sa engleskom i srpskom gramatikom, Boris Hlebec, Beograd 2003) (109–112); Jelena Kostić „Savremena germanistička lingvistika u univerzitetskim centrima jugoistočne Evrope“ (Karabalić, V. (Hrsg.) Satzglieder und Wörter. Festschrift für Velimir Petrović zum 65. Geburtstag, Osijek 2003) (113–118); Dragana Đorđević „Lica arapskog jezika“ (Versteegh, K. The Arabic Language, Edinburgh, 2001) (123–126); Dejan Karavesović „A workbook of English phonology“ (Čubrović, B. „A Woorkbook of English Phonology“, Beograd 2003) (119–121); Bojana Gledić „English Entrance Exam Practice 2“ (Čubrović, B. i M. Daničić, English Entrance Exam Practice 2, Beograd 2004) (129–130); Ivana Čorbić „Integrisane veštine: godina druga“ (131–134); Ljiljana Marković i Tatjana Paunović „Interkatedarsko povezivanje anglista“ (135–138); Branka Milenković „Creative English 2003“ (139–141); Mirjana Daničić „Jedan eksperiment u nastavi teorije i tehnike prevođenja“ (143–146); Sofija Mićić „Conference review, the 14th British and American Studies Conference“ (147–148); Marko Čudić „Osvrt na Tišmin prevod Kertesovog romana Besudbinstvo“ (163–171).

Interesovanja mladih istraživača okupljenih oko časopisa i udruženja Philologia, kako njihova originalna istraživanja tako i njihov izbor za prikazivanje iz tekuće lingvističke produkcije, ocrtavaju nove trendove i sadašnji mejnstrim u našoj lingvistici od kojih na prvi pogled pada u oči afirmacija konteksta. Posebno treba pozdraviti činjenicu da je prvi broj časopisa Philologia dostupan preko interneta (a ova on-line verzija sadrži još nekoliko radova koji iz raznih razloga nisu ušli u štampanu verziju).

 

Biljana Sikimić (Beograd)

Bez komentara »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.

Napravljeno pomoćuWordPressa