Lingvističke aktuelnosti

Upisano u kategoriju: Prikazi, Broj: 15

Biljana Sikimić (Beograd)

SAVREMENE TENDENCIJE U NASTAVI JEZIKA I KNJIŽEVNOSTI,

(zbornik radova, priredila Julijana Vučo). Filološki fakultet, Beograd 2007, 647 str.

 

 

Zbornik radova Savremene tendencije u nastavi jezika i književnosti nastao je kao rezultat rada međunarodnog naučnog skupa koji je 7. i 8. aprila 2006. godine održan na Filološkom fakultetu u Beogradu uz podršku Američkog saveta za međunarodno obrazovanje. Na skupu je, uz goste iz inostranstva, učestvovalo oko 150 učesnika sa svih nastavničkih fakulteta u Srbiji, a za ovaj zbornik radova prihvaćeno je 74 radova. U zborniku dominiraju lingvistički prilozi (pre svega iz domena metodike nastave jezika), ali su jednako značajni i prilozi koji iz različitih uglova osvetljavaju aktuelna pitanja metodike nastave književnosti.

Kao osnovne kvalitete ovog zbornika radova trebalo bi istaći njegovu naučnu aktuelnost i impresivan opseg: obuhvaćene su praktično sve jezičke grupe koje se izučavaju u Srbiji na različitim obrazovnim nivoima. Paralelno sa, za našu sredinu tradicionalno važnim velikim jezičkim grupama kao što su romanistika, germanistika, anglistika i orijentalistika, zbornik osvetljava specifične probleme koje nameće savremeno izučavanje malih ili manje prestižnih balkanskih i centralnoevropskih jezika (rumunskog, mađarskog, turskog, slovenačkog). Posebna pažnja posvećena je nastavi srpskog jezika kao stranog i današnjem položaju srbistike na svetskim univerzitetima u svetlu globalnog smanjenja interesovanja za slavistiku uopšte. Posebno treba ukazati na značaj priloga koji obrađuju savremenu srpsku književnost u istorijskom kontekstu i njenu recepciju. Aktuelnost zbornika ilustruju i prilozi na temu interneta i mogućnosti onlajn edukacije, reformisane nastave, primenu bolonjske deklaracije, jezičke politike, nastave za specifične akademske namene i rada sa najmlađim uzrastom.

Zbornik je podeljen u devet poglavlja, a redosled radova u zborniku u celini sledi program skupa. Zbog izuzetno velikog obima Zbornika ovde će biti pomenuti samo neki radovi iz pojedinih poglavlja.

U poglavlju „Lingvistički modeli posebnu pažnju privlači rad Ksenije Končarević „Lingvodidaktička primena modela lingvokulturološkog polja“ (9–17). Autorka sa pozicija lingvokulturologije i kulturološke paradigme lingvodidaktike zasniva primenu modela lingvokulturološkog polja u nastavi ruskog jezika kao stranog. Metoda je ilustovana materijalom nastavne prezentacije LKP (lingvokulturološkog polja) „Ruske pravoslavne tradicije“, temom kojom se rusista Ksenija Končarević uspešno bavi već desetak godina. Raspodelu jezičkog materijala autorka određuje u koncentričnim krugovima „koncentrima“, kao jezgro i periferiju: u jezgru se nalazi leksički nivo, a na periferiji – frazeološki, paremiološki i etikecijski nivo.

Formalnom semantikom bave se dva romanistička priloga, Tijane Ašić i Verana Stanojevića, koautora udžbenika Semantika i pragmatika glagolskih vremena u francuskom jeziku“ (Filološko-umetnički fakultet u Kragujevcu 2006). U svom prilogu „O nekim semantičkim i pragmatičkim parametrima u predavanju glagolskih vremena“ (35–45), Tijana Ašić ističe da predavanje glagolskih vremena treba da počiva na jasnim teorijskim (semantičkim i pragmatičkim) parametrima. Osnovna semantika svakog vremena mora biti precizno definisana i objašnjena, a sve upotrebe (i stilski efekti koji se njima proizvode) izvedene iz nje. U radu je pokazano kako neke od savremenih lingvističkih teorija (Vendlerova ontologoja, Rajhnebahova taksonomija i Teorija relevantnosti) omogućuju da se razgraniče razlike između naizgled vrlo sličnih vremena, odnosno da se objasne neke specifične upotrebe glagolskih vremena.

Veran Stanojević („Savremeni semantički pristupi opoziciji imperfektivno-perfektivno i njihova primenjivost u nastavi stranih jezika“, 46–57) ispituje ulogu aspektualne opozicije imperfektivno-perfektivno u semantici aorista, imperfekta i narativnog perfekta u francuskom jeziku. Autor pokazuje da ova opozicija, iako centralna, nije dovoljna da bi se objasnile relevantne razlike među pomenutim vremenima. Na kraju ukazuje na mogućnost primene ovih analiza u univerzitetskoj nastavi francuskog jezika.

U poglavlju „Didaktički materijali u nastavi jezika posebno je aktuelan prilog na engleskom jeziku, Darje Mertelj sa Univerziteta u Ljubljani Italijanski imperativ – kako se koristi u relanoj komunikaciji u odnosu na ono što se nudi u udžbenicima italijanskog jezika (6172). Pošavši od odnosa između imperativne funkcije, imperativne rečenice i imperativnog oblika glagola u italijanskom jeziku, autorka u prvi plan postavlja značenje svesnog učenja imperativnih funkcija koje bi učenici morali da znaju na jeziku koji uče. Svesno znanje tih funkcija i jezičkih sredstava trebalo bi da omogući izbegavanje kulturoloških grešaka u sporazumevanju sa onima kojima je to maternji jezik. Kombinaciji imperativnih funkcija, koja se povezuje isključivo sa imperativnim modalitetom glagola u prototipskoj imperativnoj rečenici, obično se u učenju stranog jezika posvećuje previše pažnje, iako se u stvarnoj upotrebi jezika ista funkcija realizuje nizom različitih kombinacija jezičkih sredstava koje se razlikuju po stepenu pristojnosti. Prototipske imperativne rečenice sa imperativnim glagolskim oblikom u italijanskom jeziku često ne izražavaju imperativnu funkciju, već imaju ulogu diskursnih markera koji ’daju boju’ i/ili usporavaju tok (govornog) sporazumevanja. Analiza zadataka iz sedam kompleta udžbenika za učenje italijanskog jezika kao stranog/drugog jezika potvrdila je da lekcije i zadaci za učenje imperativa nisu adekvatni i da ne reflektuju jezičku stvarnost.

U poglavlju „Savremene metode, pristupi i tehnike u učenju jezika i književnosti”

Danijela Đorović (Filozofski fakultet, Beograd), bavi se teorijom o usvajanju trećeg jezika („Englesko-italijanski kognati u nastavi čitanja na stranom jeziku struke”, 242–252). Prepoznavanje kognata, značajno zastupljenih u tekstovima struke, može se primeniti u nastavi čitanja na stranom jeziku struke kao svojevrsna strategija razvijanja vokabulara. Autorka ispituje mogućnost korišćenja englesko-italijanskih kognata u nastavi italijanskog jezika struke kod studenata koji već vladaju engleskim jezikom, a u skladu sa teorijom o međujezičkom uticaju u procesu učenja drugog stranog jezika (Third Language Acquisition Theory, Cenoz et al. 2001).Testirana je sposobnost prepoznavanja 30 kognata akademskog diskursa, klasifikovanih prema ortografskim kriterijumima, izabranih od ukupno 1356 kognata identifikovanih putem analize 20 tekstova u domenu humanistickih nauka.

U poglavlju „Politika učenja živih jezika”, Jelena Filipović u prilogu «Ideološki aspekti politike i planiranja nastave jezika“ (375384) analizira različite aspekte politike nastave jezika u drugoj polovini 20. i s početka 21. veka u Srbiji, sa ciljem da skrene pažnja na činjenicu da je, kao i svako jezičko planiranje, planiranje nastave jezika uvek ideološki i epistemološki obojeno, odnosno da se kroz nastavne planove i programe uvek jasno mogu sagledati naučna i društveno-politička orijentacija njihovih tvoraca i institucija države koje ih odobravaju. U radu se zaključuje da tvorci jezičkih politika uvek moraju kritički sagledati i analizirati sve prethodne, trenutno aktuelne i predložene modele, kako bi svoje izbore i odluke mogli kompetentno objasniti kako profesionalnoj tako i široj javnosti.

Maja Đukanović u prilogu „Ko, gde, kada i zašto treba da uči slovenački“ (385390) ukazuje na stogodišnju tradiciju izučavanja slovenačkog jezika na Univerzitetu u Beogradu i jasne potrebe savremenog tržišta za prevodiocima ovog profila. Bogata literatura iz oblasti usvajanja slovenačkog kao drugog/stranog jezika, priručnici namenjeni govornicima srpskog jezika, kao i velike mogućnosti razmene studenata u okviru reformisanih studija, omogućavaju da budući studenti (i) ovog jezika, koji će se izučavati u okviru Katedre za opštu lingvistiku, postanu vrsni stručnjaci u svojoj profesionalnoj oblasti.

U poglavlju „Reforme u obrazovanju”, Slaviša Orlović sa Fakulteta političkih nauka, u prilogu „Primena Bolonjske deklaracije kroz izradu silabusa. Re-dizajniranje nastavnih predmeta/kurseva“ (465474) daje detaljan opis izrade novih silabusa. Ljiljana Đurić, („Reforma Filološkog fakulteta u Beogradu: o mogućim ciljevima nastave (primer francuskog jezika po izboru“, 479490), premnu Bolonjske deklaracije pokazuje na primeru francuskog kao izbornog jezika.Autorka smatra da dogovor u vezi sa ciljevima (drugog) stranog jezika treba da bude prvi u nizu koraka koji će omogućiti da taj predmet, ubuduće, bude bitan deo kurikuluma Filološkog fakulteta.

Predrag Mutavdžić sa katedre za neohelenistiku Filološkog fakulteta u Beogradu, u prilogu Perspektive savremenih balkanskih jezika u Evropi (391395), skreće pažnju da se balkanski jezici u Evropi nalaze nisko na skali prestiža, zatim, da u Srbiji ne predaje balkanska lingvistika, odnosno da ne postoji centar za uporedno učenje balkanskih jezika. Rezultati postojećih empirijskih istraživanja prestiža balkanskih jezika donekle menjaju ovu sliku. Ugledni balkanološki godišnjak iz Blagoevgrada, Balkanističen forum“ u broju za 2006. godinu, posvećen temi Intimni i javni svetovi na Balkanu“, sadrži i izuzetno zanimljiv koautorski prilog Stefke Fetvadžieve i Krasimire Aleksove, sa rezultatima uporednog pilot istraživanja o stavovima prema jezicima susednih zemalja na Balkanu („Uporedno istraživanje jezičkih stavova na Balkanu“). Spremnost ljudi različitih nacionalnosti za učenje stranih jezika predstavlja ne samo značajan indikator za motive koji pokreću pojedince, već je i indikator i društvenih stavova o kulturi i društveno-ekonomskom razvoju konkretne strane nacije. Istraživani su jezički stavovi pet etničkih grupa: Bugara, Grkai, Rumuna, Srba i Turaka. Od ispitanika se tažilo da jezike poređaju po redosledu počevši od onog koji bi najradije učili do onog koji bi najmanje želeli da uče (po azbučnom redosledu: albanski, bugarski, grčki, rumunski, slovenački, srpski, turski i hrvatski). Anketu je u Srbiji obavio rusista Jovan Ajduković: a rezultati su pokazali da je Srbima od ponuđenih balkanskih jezika najprivlačniji grčki, zatim sledi turski; na sredini skale, sa približno sličnim ocenama, se nalaze slovenački, rumunski i bugarski (ovim redosledom); na poslednjem mestu je albanski jezik. Ukršteni podaci pokazuju da anketirani Grci stavljaju srpski jezik na prvo mesto, Bugari na drugo, a Rumuni na treće.

Pored uglednih univezitetskih profesora-filologa, deo priloga potpisuju iskusni metodičari nastave iz srednjih škola i psiholozi. Zbornik je namenjen širokom krugu korisnika: profesorima maternjeg jezika i književnosti i stranih jezika, lingvistima uopšte, studentima i postdiplomcima filozofskih i filoloških fakulteta. Kao jedinstvena celina zbornik predstavlja solidno zasnovano naučno delo, što se odnosi i na većinu pojedinačnih priloga. Njegovim objavljivanjem bar donekle je zadovoljena potreba za uvidom u svetske tokove savremene metodike nastave stranih jezika, kao veoma kompleksne i ekspanzivne naučne discipline.

 

Bez komentara »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.

Napravljeno pomoćuWordPressa