Lingvističke aktuelnosti

Upisano u kategoriju: Osvrti, Broj: 14

Milan Šipka: KULTURA GOVORA. Institut za jezik, Sarajevo, 2005, 303 str.

U knjizi “Kultura govora” Milana Šipke obrazložene su teorijske osnove i suština kulture govora, njeni osnovni elementi i vidovi u kojima se ona ispoljava u javnoj komunikaciji i stvaralaštvu u različitim oblicima društvenog života.

U uvodnom delu knjige izlažu se osnovna naučna saznanja o jeziku i govoru. Autor podseća na samo neke od brojnih definicija jezika, govori o njegovim osnovnim funkcijama u i vezi sa tim objašnjava pojam komunikacije, povezanost jezika i ljudskog mišljenja, jezika i društva, raslojavanju jezika. U uvodu je takođe definisan pojam govora u odnosu prema jeziku i objašnjene razlike između usmenoga i pisanoga govora. Narušavanje kulture govora počinje još od početnih faza čitanja i pisanja ukoliko se ne poštuju normativna pravila usmenoga i pisanog izražavanja. Autor navodi najčešća odstupanja u govoru i pisanju: bijo/bio, koi/koji, najači/najjači, bratski/bracki, sredstvo/sretstvo.

U drugom delu knjige obrađena su različita pitanja u vezi sa kulturom govora: od same definicije tog pojma, preko osnovnih svojstava dobroga govora do odnosa birokratizacije jezika i kulture govora. S obzirom na vreme tranzicije, političkih i ekonomskih talasanja u društvu, zanimljivo je pročitati šta je birokratski jezik, koja su njegova obeležja i funkcije. Autor smatra da obeležja ovog jezika ne doprinose širenju kulture govora i zamagljuju osobenosti i svrhu administrativnog stila.

Treće i najopširnije poglavlje knjige posvećeno je usmenom govoru, njegovim fiziološkim osnovama i akusičkim svojstvima, strukturi govornog iskaza i pratećim vrednotama usmenoga govora (intonacija, intenzitet, pauza…). Na kraju, u poglavlju vidovi usmenog izražavanja daje se kratak osvrt na uobičajenije i češće komunikativne i ekspresivne diskurse. U okviru komunikativnog diskursa obrađeni su govorni događaji koji imaju ustaljenu formu: pozdravljanje i čestitanje, obraćanje i oslovljavanje, razgovor na radiju i televiziji, diskusija na sastancima, parlamentarna debata. Autor daje vrlo interesantene primere: kako se oslovljavaju ambasadori ili verski poglavari u različitim religijama; kako teče diskurs telefonskih razgovora u pojedinim zemljama ili kako bi trebalo da se odvija parlamentarna debata.

U negovanju vlastite kulture govora ne smeju biti zapostavljeni interpretativni i kreativni (ekspresivni) diskursi. Autor izdvaja: izražajno čitanje, prepričavanje, recitovanje i držanje različitih beseda.

U dodatku na kraju knjige izložene su tri naučne discipline koje su direktno povezane sa usmenim govorom i kulturom govora uopšte. To su: akcentologija, versifikacija i retorika.

Knjiga “Kultura govora” Milana Šipke ima aktuelnu sadržinu, koncizan i jasan stil pisanja. Potkrepljena je zanimljivim primeri iz jezika i praktičnim govornim vežbama. U toku izlaganja autor upućuje na odgovarajuću literaturu

S obzirom da imamo vrlo nizak nivo lingvističkog obrazovanja i prilično nemaran odnos prema govoru i kulturi izražavanja uopšte, autorsko delo Milana Šipke “Kultura govora” trebalo bi da bude sastavni deo biblioteke šireg kruga čitalaca, dar svima onima koji poštuju vrednost i lepotu usmene reči.


Ivana Bojović (Beograd)

Bez komentara »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.

Napravljeno pomoćuWordPressa