Lingvističke aktuelnosti

Upisano u kategoriju: Prikazi, Broj: 14

Kirsten Malmkjær (editor) et al.: THE LINGUISTICS ENCYCLOPEDIA, SECOND EDITION. Great Britain, USA and Canada, 2004, Routledge (xv−xli + 643)

U vremenu u kome i veliki i mali izdavači, ubrzanim izdavanjem publikacija enciklopedijskog karaktera iz raznorodnih humanističkih disciplina, potvrđuju rastuću čitalačku glad za ovom vrstom štiva, pojava jedne lingvističke enciklopedije u svetu i dalje se smatra značajnim datumom. Razlog je jednostavan: dobro napisane, i stoga rado čitane enciklopedije opšte lingvistike, koje ne samo da pružaju širok i potpun opseg saznanja o jezičkim proučavanjima i njihovim naučnim disciplinama već svojom istorijskom i kulturološkom perspektivom naglašavaju stalnu potrebu za razvojem jezičke kulture svake nacije, pružajući pri tom sveže prikaze aktuelnih problema jezika i lingvistike, gotovo da se mogu nabrojati na prste jedne ruke. Na srpski jezik prevedena je jednotomna Kembrička enciklopedija jezika poznatog britanskog lingviste Dejvida Kristala (što, nažalost, nije učinjeno sa njegovom Enciklopedijom engleskog jezika, delom novijeg datuma, koja je po zahvatu u materiju uža, ali i dublja od Kembričke enciklopedije). Ukoliko izuzmemo lingvističke rečnike, prvi tom enciklopedijskog leksikona Mozaik znanja pod nazivom Srpskohrvatski jezik iz 1972, knjiga Bertila Malmberga Moderna lingvistika iz 1979. i Enciklopedijski rečnik nauka o jeziku (1−2) Osvalda Dikroa i Cvetana Todorova iz 1972. (preveden 1987. godine), uz Kembričku enciklopediju gotovo da iscrpljuju popis preko potrebnih enciklopedijskih izvora lingvističkog znanja dostupnih našem čitaocu.

Na engleskom govornom području, sa druge strane, kao rezultat kontinuiranog zajedničkog naučnog i prevodilačkog rada univerzitetskih profesora iz različitih oblasti lingvistike i jezičkih stručnjaka angažovanih na velikim lingvističkim projektima u okviru jezičkih instituta, u poslednje dve decenije nastaju čak tri svetski poznate lingvističke enciklopedije, koje se neprestano rediguju i dopunjavaju, ostajući time na samom vrhu naučne aktuelnosti. To su: velika desetotomna oksfordska Enciklopedija jezika i lingvistike (gl. ur. R. E. Ašer i M. V. Simpson); vrlo dobra četvorotomna oksfordska Međunarodna lingvistička enciklopedija (ur. Vilijam Froli); i jednotomna, ovde prikazana Lingvistička enciklopedija, čiji je urednik gđa Kirsten Malmkjer, predavač i direktor Centra za jezička istraživanja i prevođenje na Univerzitetu Midlseks u Britaniji.

Dodatku drugo izdanje u naslovu Lingvističke enciklopedije prethodio je unos 4 nove odrednice („Primenjena lingvistika“, „Kontrastivna lingvistika i uporedno-lingvistička istraživanja“, „Kognitivna lingvistika“ i „Forenzička lingvistika“), kao i temeljna redakcija 12 postojećih članaka u skladu sa skorašnjim dostignućima iz tih naučnih oblasti.

Opšti pregled sadržaja Lingvističke enciklopedije otkriva dobro odmeren odnos obima knjige i tema koje su u njoj zastupljene. Zamišljenu kao bogat izvor podataka o ključnim pojmovima u savremenoj lingvistici, Lingvističku enciklopediju sačinjavaju 73 obimna enciklopedijska unosa, koji za cilj imaju genezu širokog sistema znanja iz različitih naučnih oblasti. Pregled sadržaja otkriva da je najviše prostora u Enciklopediji posvećeno oblastima fonetike (sa fonologijom) i semantike, na šta je pre svega uticala strategija lingvističkih istraživanja na naučnim projektima institucija u kojima se autori ove knjige nalaze. Sve odrednice Lingvističke enciklopedije poseduju sistematski izloženu istoriju određene naučne oblasti ili problema, taksonomiju osnovnih pravaca njegovog istraživanja i tipologiju njegovog naučnog promišljanja, pri čemu se za osnovna načela u izlaganju svih autora uzimaju jasnost, jednostavnost i bogatstvo informacija, od one vrste koju donosi samo dubok teorijski i praktični uvid u oblast u kojoj pomenuti autor važi kao stručnjak. Svaki članak, takođe, u dodatku sadrži i spisak najrelevantnije literature u vezi sa izloženim pitanjem ili oblašću, dok je širi spisak bibliografije (koji, između ostalog, detaljno rezimira poslednjih trideset godina naučne misli u evropskoj lingvistici) dat na kraju Enciklopedije, zajedno sa veoma iscrpnim indeksom lingvističkih pojmova i autora (str. 567−619 i 621−643). Stoga Lingvistička enciklopedija, opširnošću izlaganja zastupljenom u svojim odrednicama, premašuje granice sopstvene namene, koja je, prema rečima njenog urednika, „pružanje samo onoliko informacija koliko je dovoljno da bi se shvatilo ono osnovno o datoj temi, i odlučilo da li se želi ići dalje ili ne“ („Predgovor“, str. xi) – budući da pruža mnogo više od toga. Od knjige koja je posvećena velikom lingvisti Džonu Sinkleru, osnivaču tradicije neofirtijanske korpusne lingvistike i rukovodiocu projekta Cobuild, i nismo očekivali ništa drugo.

Za vrednost sadržaja Enciklopedije zaslužan je skup od 39 autora ove knjige, čije su impresivne naučne biografije date čitaocu na uvid odmah posle „Predgovora“. Pored pomenute K. Malmkjer, tu, između ostalih, srećemo i Džefrija Liča (Geoffrey N. Leech), tvorca poznatih dela iz semantike i pragmatike i koautora velikih korpusnih gramatika engleskog jezika A comprehensive grammar of the English Language (1985) i The Longman Grammar of Spoken and Written English (1999, sa Daglasom Biberom); Normana Ferkloa (Norman Fairclough), čije su publikacije Jezik i moć (1989) i Diskurs i socijalna promena (1992) inicirale značajne pomake u sociolingvističkim istraživanjima; Ronalda Kartera (Ronald A. Carter), poznatog stilističara i primenjenog ligviste, i druge. Razumljivo je da se od ovih autora nije mogla tražiti stroga mera svedenosti, koja bi negativno uticala na kvalitet samih enciklopedijskih članaka, tako da su oni do kraja ostali prilično opširni, ali i veoma informativni.

„Uvod“ u Lingvističku enciklopediju predstavlja sažet pregled osnovnih pravaca u lingvistici od njenih početaka do današnjih dana. Oslanjajući se na pojavu tradicije lingvističkih istraživanja kao ključnu tačku njene naučne geneze, autor Uvoda Toni Houet (Tony Howatt) smešta izvore lingvističke nauke u prvi milenijum pre Hrista, gde, stvorene gotovo u isto vreme, stoje dve velike tradicije lingvističkih proučavanja, koje kulminiraju Paninijevom gramatikom sanskrta u Indiji i izradom Gramatike tehne Dionizija Tračanina u Grčkoj. Pominjući ključne tačke istorijskog razvoja savremene lingvistike (normativizam latinske gramatike, strogo lingvističko usmerenje proučavalaca sanskrta, Lineov pristup klasifikaciji vrsta, model geološkog razvrstavanja minerala prema istorijskim podacima, Darvinovo Poreklo vrsta, neogramatičarsku školu itd.), Houet prelazi na hronološki uređenu listu od 33 događaja koji institucionalizuju modernu lingvistiku 20. veka: počev od Sosirove treće (i poslednje) serije predavanja u Ženevi (1911), preko osnivanja Praškog serkla (1926) i Temelja jezika Jakobsona i Halea (1956), pa do Minimalističkog programa Noama Čomskog (1995). Autor ove događaje grupiše u tri faze: 1. Uspon moderne lingvistike (1911−33), 2. Prelazni period u lingvistici (1925−60) i 3. Razvoj i grananje lingvistike (od 1960. do danas). Dajući sažet pregled svake od ovih faza posebno za evropsku i američku lingvistiku, Houet posebnu pažnju posvećuje trećem periodu, koji, počev od strukturalizma pa do generativizma i funkcionalizma, teži tome da, putem zajedničkih ciljeva istraživanja (opis svih znanih jezika i njihove istorije; utvrđivanje univerzalnih zakonitosti koje deluju u svim jezicima i njihova formulacija u vidu zakona; omeđavanje i definisanje same lingvistike kao nauke), objedini lingvističku praksu s obe strane Atlantika.

U odrednici „Životinje i jezik“, koja govori o odnosu ljudskog jezika i drugih (životinjskih) komunikacijskih sistema, K. Malmkjer polazi od 16 distinktivnih obeležja jezika kao posebnog lingvističkog entiteta, koje je u nauci ustanovio Čarls Hoket (Charles Hockett, 1960). Ova obeležja markiraju jezik na svim lingvističkim nivoima: od fonoloških (jezik kao vokalno-auditivni kanal; jezik kao zvučna transmisija i direktna recepcija; jezik kao potpuni fidbek − govornik čuje ono što sam govori); preko semantičkih (dualnost ulančavanja − svaki jezik poseduje obrazac minimalnih jedinica bez značenja, koje se ulančavaju u jedinice sa značenjem; izmeštenost jezika u vremenu i prostoru i mogućnost laganja; otvorenost starih semantičkih obrazaca za nova značenja − npr. reči pisač u računarskom žargonu), simboličkih (jezik nije ikonički sistem, jezik je diskontinualan) i sociolingvističkih (jezik se uči, a ne nasleđuje). K. Malmkjer zatim poredi ljudski jezik, koji poseduje sva pobrojana obeležja, sa „jezikom“ raznih životinjskih vrsta, koji poseduje samo neke od njih, detaljno utvrđujući granicu između jezika i sistema signala u zajednici jedinki iste vrste. Analizirajući uglavnom neuspešne pokušaje da se jeziku (znakova) nauče primati poput šimpanzi, autorka skreće pažnju na ključni pojam sintaksičkog obrasca, na osnovu kojeg se odvija transformacija mentalne sposobnosti jedinke u njegov jezički izraz. Stoga bi stepen jezičke sposobnosti životinjskih vrsta, rezimira K. Malmkjer, trebalo određivati njihovom sposobnošću da proizvedu sintaksičke strukture.

Ista autorka, u članku pod naslovom „Poreklo jezika“, orijentiše se gotovo isključivo na one teorije o nastanku jezika koje su u lingvistici prisutne u poslednjih 25 godina. Kao prelomnu tačku u rešavanju ovog pitanja, K. Malmkjer navodi prelomni rad S. Pinkera i P. Bluma pod nazivom Prirodni jezik i prirodna selekcija (S. Pinker, P. Bloom, 1990), u kome autori tvrde da evoluciju jezika ne treba mistifikovati ništa više od evolucije bilo kojeg drugog čovekovog svojstva ili karakteristike. Oslanjajući se na fosilne i arheološke podatke u odgovorima na pitanja zašto, kada i kako je nastao jezik, lingvisti škole Pinkera i Bluma uvode teorijsku pretpostavku preadaptacije čoveka na jezik, koja se odvija kroz različite kognitivne, socijalne i psihološke faze Homo sapiens-a. Kognitivna faza čovekove adaptacije na jezik odvijala se preko prajezika, pod kojim lingvisti ove orijentacije podrazumevaju prost sistem leksičkih jedinica i skup leksičkih pravila za njihovo ulančavanje, odvojene od složenih sintaksičkih pravila koja odlikuju današnji jezik (prajezik u ovom kontekstu ne treba mešati sa istim terminom u indoevropeistici). Pod socijalnom fazom jezičkog razvoja podrazumevaju se široka socijalna okupljanja primitivnih ljudi, koja su, preko ideje grupnog identiteta, stimulisala upotrebu jezičkog sistema u međusobnoj komunikaciji. Psihološkoj fazi preadaptacije na jezik posvećeno je u ovom članku najviše prostora. Autorka naročitu pažnju obraća na pojavu automatizma u jezičkoj upotrebi složenih formalnih pravila o kojima govore generativni lingvisti. Refleksna upotreba sintaksičkih struktura u govoru, na primer, svedoči o evolutivnoj sintaksičkoj sposobnosti savremenog čoveka, koja je za njega isto što i sposobnost plivanja za ribe ili skakanja za žabe (Liberman, 1984). Treba spomenuti i to da u nauci postoje sukobljena mišljenja o tome kojom se brzinom jezik kretao od faze preadaptacije ka fazi adaptacije.

Naglašavajući neutemeljenost četiri teorije Maksa Milera o postanku jezika u arheološkoj građi, K. Malmkjer uspostavlja i petu, gestovnu teoriju, koja jedina ima svoje arheološko opravdanje. Nedavno utemeljena, ova teorija u osnovi povezuje dve činjenice: dokazanu hipotezu da su rani tvorci oružja i oruđa bili desnoruki, i moždanu lateralizaciju čoveka − koja je, što se jezika tiče, levo dominantna. Prema tome, desna ruka (koja je bila izvežbana za složene operacije fine obrade kamena i metala, te korišćenje alata i oružja) služila je i kao gestovni organ. Govor se, prema gestovnoj teoriji, razvio kao alternativni sistem komunikacije, jer je počeo da smeta pri radu, dok sa vokalizacijom to nije bio slučaj. U funkciji prelaznog oblika mogla je služiti zajednička upotreba gestova ruke i usana, na način kako to danas čine gluvi u svom gestovnom govoru.

Fonetskim i fonološkim istraživanjima posvećena je u Lingvističkoj enciklopediji naročita pažnja i srazmerna količina prostora. Pitanjima fonetike, na vrlo pregledan način, bave se sledeće odrednice: „Akustička fonetika“ (posebnu vrednost članka predstavljaju šeme frekvencije glasova i spektrogramski snimci); „Artikulaciona fonetika“ (detaljan pregled govornih organa, podela glasova prema učešću govornih organa u njihovom formiranju); „Auditivna fonetika“ (prikaz slušnih organa i njihovih mehanizama koji učestvuju u percepciji govora, kao i opis neurofizičkih teorija recepcije zvuka na relaciji slušni nerv − sinapse − auditivni korteks), i „Međunarodni fonetski alfabet“ (izdanje iz 1996). Pitanjima fonologije, posmatranim po različitim osama razvitka praktičnih i teorijskih metoda izučavanja ove oblasti, bave se sledeće odrednice: „Funkcionalna fonologija“ (članak je posvećen združenim rezultatima Praške škole i Martineovog pristupa ovoj oblasti, i bavi se kako detaljnim nijansiranjem funkcija fonema u kontinuiranom govoru, tako i taksonomijom njihovih međusobnih odnosa); „Generativna fonologija“ (koja prati razvoj fonološke prakse u generativizmu počev od Glasovnih obrazaca engleskog jezika Čomskog i Halea (1968), preko nelinearne fonologije (1980), pa sve do teorije optimalnosti (1990); „Fonemika“ (pod ovim naslovom krije se izlaganje o složenom grananju fonoloških metoda i teorija postblumfildovske škole, poput problema značenja u fonološkoj analizi) i „Prozodijska fonologija“ (koja se bavi vrstama prozodije u jezičkom sistemu i vidovima međuzavisnosti jezičke strukture i jezičkog sistema, izraženim kroz principe funkcionisanja prozodijskih jedinica u jezičkoj strukturi). Posmatrani kao jedna celina, članci o fonetici i fonologiji u Lingvističkoj enciklopediji sačinjavaju veoma široku bazu znanja iz ove oblasti, i stoga nas ne bi začudilo ni njihovo skoro pojavljivanje u zasebnim koricama.

Objedinjena flektivna i derivaciona perspektiva morfoloških istraživanja u savremenoj lingvistici zastupljena je u članku pod naslovom „Morfologija“, autora Majkla Mek Kartija i Tereze Parodi (Michael J. McCarthy, Teresa Parodi). Polazeći od mesta koje morfologija u 19. i 20. veku zauzima u izučavanjima jezičke strukture, autori prelaze na opsežnu studiju o graničnim područjima značenja morfemskih jedinica i njihovog odnosa prema semantičkoj strukturi leksema u fleksiji i derivaciji. Većina lingvista, tvrde oni, slažu se u tome da morfologija predstavlja studiju o značenjskim elementima reči, ali se ne slažu i u pitanju pristupa funkcijama koje ovi značenjski elementi imaju u jeziku. Dok jedan pristup podrazumeva posmatranje uloge morfema u sintaksčkim strukturama, drugi pristup se fokusira na reč kao centralnu jedinicu morfologije. Okrećući se osnovnom pitanju morfologije, utvrđivanju značenja u morfemi (koju je Blumfild, 1926. godine, definisao kao „najmanju ponovljivu značenjsku formu koja se javlja u jeziku, i koja se ne može razlagati na manje ponovljive značenjske forme“), Mek Karti i Parodijeva ukazuju na ozbiljne nedostatke ovog pristupa, sadržane u nejednakom semantičkom statusu prefiksa i sufiksa u engleskom jeziku. Odričući samim tim semantičku dominaciju afiksalnih morfema nad korenom u izvedenim rečima, autori navode primere različitih značenja kod reči koje pripadaju različitim semantičkim klasama, a izvedene su istim prefiksom (dis- u disarrange, discuss, dismay i disclose); ili sufiksom (-er u leader i recorder). Ovi primeri u prvi plan ističu „pokušaj da se u reči povežu forma i značenje, koji morfolozi nikada nisu razrešili do kraja“.

Stoga se Mek Karti i Parodijeva okreću Bolindžerovom pristupu problemu značenja u morfologiji. Sa jedne strane, Bolindžer tvrdi da, u morfosemantičkoj analizi, morfologiju ne treba odvajati od etimologije, koja jedina pruža uvid u proces formiranja značenja izvedenih reči, što znači da svaka individualna izvedena reč predstavlja zaseban problem. Sa druge strane, on aktuelnim problemima tvorbe i njene semantike u savremenom jeziku pristupa sa tezom da produktivne morfeme treba posmatrati čisto pragmatički, kao elemente koje većina govornika može prepoznati kao morfeme; ili kao najmanje jedinice koje stupaju u nove kombinacije sa rečima (1965). Takođe, pri formalnoj identifikaciji morfeme treba voditi računa o njenim alomorfima, koji spadaju u isti tvorbeni tip; o nultim morfemama, čije postojanje na funkcionalnom planu brojni lingvisti često osporavaju; kao i o razlikama između slobodnih, vezanih, leksičkih i gramatičkih morfema.

U delu članka posvećenom analizi derivacije u savremenom jeziku, pravi se razlika između nemarkiranog (osnovnog) i markiranog (izvedenog) oblika reči. Za razliku od flektivnih nastavaka, novi derivacioni afiksi javljaju se u jeziku od vremena do vremena, tako što govornici koriste elemente reči koje nisu uspostavljene kao afiksi na način koji ih približava uspostavljenim izvedenicama (alkoholičar − radoholičar). Ističući nepredvidljivu produktivnost različitih derivacionih afiksa, istovremeno se potcrtava i nepredvidljivost uspostavljanja njihove semantičke strukture.

U odrednici pod naslovom „Korpus“, autor Džefri Lič skreće pažnju na uticaj koji je orijentacija na skupljanje mnoštva podataka u naučnom istraživanju imala u savremenoj lingvistici. Otvarajući svoj članak istorijskom perspektivom korpusa u kontekstu nastanka njegove današnje verzije, Lič spominje značaj američkih lingvista, pre svih F. Boasa, u zasnivanju prakse skupljanja i prezentacije sirove jezičke građe. Od Boasa, koji korpus koristi kao vredan praktični alat, pa do Blumfilda, za kojeg korpus predstavlja sine qua non svakog naučnog opisa, put nije bio dug. Istovremeno, Lič beleži pomeranja i u dominantnim principima njegovog formiranja: od zatvorenog korpusa izumrlih jezika prema otvorenom (ali i nužno ograničenom) korpusu živih jezika, i od pisane forme jezika prema njegovoj usmenoj formi.

Ograničenja savremenog korpusa, centralnu temu ovog članka, Lič predstavlja u pozitivnom i negativnom smislu. Pozitivne strane ovih ograničenja vezane su za šest argumenata usmerenih protiv teze N. Čomskog o odbacivanju validnosti korpusnih podataka u savremenoj lingvističkoj praksi. Prvo, Lič naglašava neophodnost spoja istraživačeve intuicije i prikupljene građe u procesu predstavljanja jezika: tokom obrade jezičkih problema, sam korpus bez istraživača nikada nije dovoljan. Drugo, na primeru engleskog jezika, Lič pokazuje da u korpusu ne postoji takva stvar kao što je suvišak jezičkih informacija. Naime, poznata je činjenica da je korpusna lingvistika engleskog jezika najviše razvijena u onim lingvističkim centrima gde engleski jezik nije maternji (Belgija, Holandija, Norveška, Švedska). To u osnovi znači da oni koji uče engleski jezik kao strani u svoje korpuse unose i one informacije koje korisnici engleskog jezika kao maternjeg smatraju za redundantne i irelevantne, te su korpusi prvih daleko bogatiji jezičkim informacijama. Ovaj Ličov argument poništava oslanjanje generativista na kompetenciju govornika koji se engleskim jezikom služe kao maternjim, ali donekle i umanjuje vrednost onih korpusa čija funkcija nije primarno edukativna. Drugim rečima, dominacija mentalnih procesa učenja jezika nad procesima primene naučenog u opoziciji je prema gledištu Čomskog o ovom pitanju, što čini osnovu trećeg Ličovog argumenta. Četvrto, Lič odbacuje ideju o „idealnom jeziku“ od koje se obično polazi u primeni korpusnog materijala: dokazano je da nijedan korpus ne odražava celinu jezika, budući da svaki od njih jasno pokazuje distinktivna obeležja različitih funkcionalnih stilova. Peto, i u skladu sa četvrtim, studiranje korpusa skreće pažnju na sklonost njegovih istraživača ka generalizovanju dobijenih rezultata, odnosno potrebu oslanjanja na prototipe u jezičkim istraživanjima. I šesto, Lič odriče postojanje potrebe za stilističkim kriterijumima u izboru građe koja će ući u korpus, budući da studije o ovom pitanju ukazuju na to da širina izabrane građe, a ne njen kvalitet, igraju presudnu ulogu pri praktičnoj upotrebi samoga korpusa.

Dotičući time njegov najveći nedostatak, potencijalnu ograničenost korpusa, autor daje sugestiju da korpusi koji se prikupljaju moraju biti što raznovrsniji po građi, te da izvore nipošto ne treba odabirati prema principima estetike ili uravnoteženosti funkcionalnih stilova u njemu. Lič dalje napominje kako korpusi obavezno moraju biti anotirani gramatičkim i sintaksičkim podacima (engl. tagging). Ovako formirani korpusi, tvrdi autor, imaju široku paletu primene: od leksikografije, preko praktičnog učenja jezika i njegovog prevođenja, pa sve do mašinskog procesuiranja govora.

Robertu Ilsonu (Robert F. Ilson), jednom od urednika poznatog oksfordskog časopisa The Journal of Lexicography, palo je u deo da, u odrednici pod nazivom Leksikografija“, sumira glavninu znanja o ovoj lingvističkoj disciplini. Polazeći od osnovne definicije leksikografskog rečnika kao knjige koja pruža leksički relevantne informacije (izgovor i značenje) o leksički relevantnim jedinicama (rečima), Ilson nastavlja svoje izlaganje u odeljcima o mogućim organizacijama makrostrukture opisnih rečnika, tj. o pitanju šta sve ulazi u jedan rečnik. Pomenuto pitanje obuhvata probleme frazeologije, polisemije i homonimije, akronimije, derivacione morfologije i sl., koje autor detaljno razmatra. U odeljku o leksički relevantnim informacijama koje možemo naći u različitim tipovima opisnih rečnika, autor daje opis metodologije izrade deset vrsta informacija koji se danas sreću u savremenim opisnim rečnicima, poput, npr., analoških (podataka o leksičkom polju čiji je sastavni deo data odrednica); dijasistemskih (podataka o tome pripada li data odrednica jezgru ili periferiji jezičke upotrebe) i drugih. Na kraju, Ilson razmatra i sedam najčešće korišćenih tehnika rečničkog opisa koje u sebi sadrže elemente upotrebe, značenja i referencije opisivanih leksičkih jedinica: počev od ekspanzije sadržaja (npr. kada se odrednica „IRA“ definiše kao „Irska republikanska armija“), preko eksplikacije tipova leksikografskih definicija (sinonimske, analitičke, formulišuće, folk definicije), pa sve do specifičnih semantičkih problema prevodnog definisanja rečničke odrednice.

U članku pod naslovom „Primenjena lingvistika“, Džejms Lantolf (James P. Lantolf) ističe postojanje velikog jaza između povezivanja primenjene lingvistike sa mnogobrojnim naučnim oblastima koja sa njom nesumnjivo stoje u neposrednom dodiru (logopedija, forenzička lingvistika, stilistika, studije roda, sociolingvistika, analiza konverzacije i druge) i nemogućnosti preciznog samoodređenja same primenjene lingvistike kao zasebne naučne discipline. Pitanja poput: „Šta je tačno primenjeno u primenjenoj lingvistici?“, ili: „Postoji li teorijska komponenta primenjene lingvistike, i, ukoliko ne postoji, na čemu se onda ona kao nauka teorijski fundira?“ Lantolfu služe kao uvod u oštro razgraničenje pojmova primenjena lingvistika i lingvistika u primeni. Ostavljajući probleme odnosa između višedisciplinarnosti i autonomije lingvističkoj disciplini pod nazivom lingvistika u primeni, primenjeni lingvisti zasnivaju svoju naučnu praksu na čvrstom principu posredovanja između nauke o jeziku i nastave jezika, sa ciljem preoblikovanja apstraktnog znanja čiste lingvistike u onu vrstu znanja koja je upotrebljiva u pedagoškoj praksi.

I da zaključimo. Lingvistička enciklopedija, čijih smo nekoliko odrednica ovde prikazali, predstavlja, pre svega, veoma značajnu pomoć: kako u toku sticanja, tako i u procesu proširivanja opšteg znanja iz mnogobrojnih oblasti lingvističke nauke. To, nesumnjivo, ovu knjigu svrstava u red onih publikacija koje ćemo sve češće viđati na policama lingvističkih biblioteka.

Nenad Ivanović (Beograd)

Bez komentara »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.

Napravljeno pomoćuWordPressa